[color=]Migros isim hakkı ne kadar? (Gerçek durum ve sık karışan noktalar)[/color]
Bu konuya genelde iki farklı yerden geliniyor. Birincisi, “büyük bir market açsam Migros adını kullanabilir miyim?” düşüncesi. İkincisi de, piyasada dolaşan “Migros franchise veriyor” gibi söylentiler. Aslında ikisi aynı soruya bağlanıyor gibi görünse de, işin gerçek tarafı biraz daha net ve aynı zamanda daha sınırlı.
Kısa ve sade cevap şu: Migros için bilinen, standart bir isim hakkı (franchise) ücreti sistemi yoktur. Çünkü Migros, klasik anlamda franchise modeliyle büyüyen bir marka değildir.
Ama bu cümle tek başına yeterli olmaz. Konuyu biraz parçalayarak gidelim.
[color=]“İsim hakkı” denince aslında ne soruluyor?[/color]
İnsanlar “isim hakkı” dediğinde genelde şunu kastediyor:
* Bir markanın adını kullanmak
* O markanın tabelasını asmak
* O markanın satış sistemine dahil olmak
* Karşılığında da bir giriş bedeli ödemek
Bu model özellikle fast food zincirlerinde, kahve markalarında veya küçük market zincirlerinde sık görülür. Yani girişimci para verir, marka adını kullanır ve belirli kurallara uyar.
Migros özelinde soru da buradan doğuyor: “Migros ismini kullanmak kaç para?”
Fakat Migros bu kategoriye tam olarak girmez.
[color=]Migros’un iş modeli nasıl çalışıyor?[/color]
Migros Ticaret A.Ş. Türkiye’de uzun yıllardır faaliyet gösteren büyük bir perakende zinciridir. Ancak önemli fark şudur: mağazalarının büyük çoğunluğu şirketin kendi yatırımıdır.
Yani:
* Mağazayı Migros açar
* Yatırımı Migros yapar
* Personelini Migros istihdam eder
* Ürün tedarik zincirini Migros yönetir
Bu yapı, franchise sisteminden farklıdır. Franchise modelde ise mağaza yatırımını genelde girişimci yapar ve marka sadece isim + sistem verir.
Migros tarafında bu yapı yaygın değildir.
[color=]Peki Migros hiç mi ortaklık veya farklı işletme modeli kullanmıyor?[/color]
Burada küçük bir nüans var. Migros zaman içinde farklı formatlar geliştirmiştir:
* Büyük süpermarketler
* Migros Jet gibi küçük formatlı mağazalar
* Daha yerel ölçekli satış noktaları
Ancak bu formatların tamamı yine Migros’un kendi işletme ağı içinde çalışır. Dışarıdan bir girişimcinin “Migros ismini satın alıp mağaza açması” gibi bir sistem yaygın değildir.
Bu yüzden piyasada dolaşan “Migros franchise veriyor” bilgisi çoğu zaman yanlış anlaşılmadan doğar.
[color=]Neden Migros franchise sistemi kullanmıyor?[/color]
Bunu anlamak için markanın yapısına bakmak yeterli.
Migros gibi büyük perakende zincirleri genelde üç şeye dikkat eder:
Birincisi standarttır. Her mağazada aynı deneyim verilmek istenir. Ürün düzeni, fiyat politikası, kasa sistemi, hatta raf yerleşimi bile merkezi olarak belirlenir.
İkincisi kontrol meselesidir. Gıda perakendesinde kalite, lojistik ve tedarik zinciri doğrudan yönetilmek zorundadır. Franchise modelde bu kontrol zorlaşır.
Üçüncüsü de marka riski. Bir mağaza kötü yönetilirse, bu doğrudan markanın tamamına yansır.
Bu nedenle Migros gibi büyük yapılar genelde “tam kontrol” modelini tercih eder.
[color=]“Migros isim hakkı ne kadar?” sorusunun gerçek cevabı[/color]
Burada net bir rakam vermek doğru olmaz, çünkü ortada açıklanmış bir franchise bedeli sistemi yoktur.
Yani:
* Standart bir giriş ücreti
* Metrekareye göre değişen isim hakkı bedeli
* Ya da “şu kadar paraya Migros açılır” gibi bir tablo
bulunmaz.
Bu nedenle internette görülen rakamlar genellikle tahmindir, söylentidir veya başka franchise sistemleriyle karıştırılmıştır.
Kısacası Migros için “isim hakkı satın alma” modeli, Burger King veya McDonald’s gibi zincirlerdeki kadar açık ve bireysel yatırımcıya dönük değildir.
[color=]Peki insanlar neden böyle bir şey arıyor?[/color]
Bunun arkasında aslında çok basit bir mantık var. Migros Türkiye’de güvenilir bir marka olarak görülüyor. Bu yüzden girişimci gözüyle bakan biri için şu düşünce doğal hale geliyor:
“Eğer Migros tabelasıyla bir market açabilirsem, müşteri hazır gelir.”
Bu düşünce kısmen doğru bir sezgi içeriyor ama iş modeli açısından karşılığı yok. Çünkü Migros müşterisi, sadece tabelaya değil, Migros’un tüm sistemine güveniyor: fiyat politikası, ürün kalitesi, lojistik gücü ve kurumsal yapı.
[color=]Franchise ile Migros modeli arasındaki temel fark[/color]
Basit bir örnekle düşünelim.
Franchise sistemde:
* Siz mağazayı açarsınız
* Marka adını kullanırsınız
* Belirli bir bedel ödersiniz
* Ama işletme riski büyük ölçüde sizdedir
Migros modelinde ise:
* Mağaza şirket tarafından açılır
* Yönetim merkezden yapılır
* Sistem tamamen kurumsal zincire bağlıdır
Bu iki yapı aynı şey değildir. O yüzden “isim hakkı ücreti” sorusu Migros için teknik olarak yanlış bir yere oturur.
[color=]Alternatif olarak ne var?[/color]
Eğer amaç market işletmekse ve franchise modeli aranıyorsa, Türkiye’de farklı markalar bu alanda daha açık sistemler sunabiliyor. Ancak Migros bu grupta değerlendirilmez.
Migros daha çok büyük ölçekli perakende yatırım modeli içinde yer alır. Bu da bireysel girişimciden ziyade kurumsal yatırım gücü gerektirir.
[color=]Genel değerlendirme[/color]
“Migros isim hakkı ne kadar?” sorusu aslında doğru yerden sorulmuş bir merak ama yanlış bir modele temas ediyor. Çünkü Migros, isim hakkı satan bir marka değil; kendi mağazalarını kendisi işleten bir perakende zinciri.
Bu yüzden ortada hesaplanacak bir franchise bedelinden çok, farklı bir iş yapısı var.
Konuyu sade bir yerden toplarsak: Migros ismi satın alınabilen bir ticari lisans gibi değil, şirketin kendi kurduğu kapalı bir işletme sisteminin parçası.
Bu konuya genelde iki farklı yerden geliniyor. Birincisi, “büyük bir market açsam Migros adını kullanabilir miyim?” düşüncesi. İkincisi de, piyasada dolaşan “Migros franchise veriyor” gibi söylentiler. Aslında ikisi aynı soruya bağlanıyor gibi görünse de, işin gerçek tarafı biraz daha net ve aynı zamanda daha sınırlı.
Kısa ve sade cevap şu: Migros için bilinen, standart bir isim hakkı (franchise) ücreti sistemi yoktur. Çünkü Migros, klasik anlamda franchise modeliyle büyüyen bir marka değildir.
Ama bu cümle tek başına yeterli olmaz. Konuyu biraz parçalayarak gidelim.
[color=]“İsim hakkı” denince aslında ne soruluyor?[/color]
İnsanlar “isim hakkı” dediğinde genelde şunu kastediyor:
* Bir markanın adını kullanmak
* O markanın tabelasını asmak
* O markanın satış sistemine dahil olmak
* Karşılığında da bir giriş bedeli ödemek
Bu model özellikle fast food zincirlerinde, kahve markalarında veya küçük market zincirlerinde sık görülür. Yani girişimci para verir, marka adını kullanır ve belirli kurallara uyar.
Migros özelinde soru da buradan doğuyor: “Migros ismini kullanmak kaç para?”
Fakat Migros bu kategoriye tam olarak girmez.
[color=]Migros’un iş modeli nasıl çalışıyor?[/color]
Migros Ticaret A.Ş. Türkiye’de uzun yıllardır faaliyet gösteren büyük bir perakende zinciridir. Ancak önemli fark şudur: mağazalarının büyük çoğunluğu şirketin kendi yatırımıdır.
Yani:
* Mağazayı Migros açar
* Yatırımı Migros yapar
* Personelini Migros istihdam eder
* Ürün tedarik zincirini Migros yönetir
Bu yapı, franchise sisteminden farklıdır. Franchise modelde ise mağaza yatırımını genelde girişimci yapar ve marka sadece isim + sistem verir.
Migros tarafında bu yapı yaygın değildir.
[color=]Peki Migros hiç mi ortaklık veya farklı işletme modeli kullanmıyor?[/color]
Burada küçük bir nüans var. Migros zaman içinde farklı formatlar geliştirmiştir:
* Büyük süpermarketler
* Migros Jet gibi küçük formatlı mağazalar
* Daha yerel ölçekli satış noktaları
Ancak bu formatların tamamı yine Migros’un kendi işletme ağı içinde çalışır. Dışarıdan bir girişimcinin “Migros ismini satın alıp mağaza açması” gibi bir sistem yaygın değildir.
Bu yüzden piyasada dolaşan “Migros franchise veriyor” bilgisi çoğu zaman yanlış anlaşılmadan doğar.
[color=]Neden Migros franchise sistemi kullanmıyor?[/color]
Bunu anlamak için markanın yapısına bakmak yeterli.
Migros gibi büyük perakende zincirleri genelde üç şeye dikkat eder:
Birincisi standarttır. Her mağazada aynı deneyim verilmek istenir. Ürün düzeni, fiyat politikası, kasa sistemi, hatta raf yerleşimi bile merkezi olarak belirlenir.
İkincisi kontrol meselesidir. Gıda perakendesinde kalite, lojistik ve tedarik zinciri doğrudan yönetilmek zorundadır. Franchise modelde bu kontrol zorlaşır.
Üçüncüsü de marka riski. Bir mağaza kötü yönetilirse, bu doğrudan markanın tamamına yansır.
Bu nedenle Migros gibi büyük yapılar genelde “tam kontrol” modelini tercih eder.
[color=]“Migros isim hakkı ne kadar?” sorusunun gerçek cevabı[/color]
Burada net bir rakam vermek doğru olmaz, çünkü ortada açıklanmış bir franchise bedeli sistemi yoktur.
Yani:
* Standart bir giriş ücreti
* Metrekareye göre değişen isim hakkı bedeli
* Ya da “şu kadar paraya Migros açılır” gibi bir tablo
bulunmaz.
Bu nedenle internette görülen rakamlar genellikle tahmindir, söylentidir veya başka franchise sistemleriyle karıştırılmıştır.
Kısacası Migros için “isim hakkı satın alma” modeli, Burger King veya McDonald’s gibi zincirlerdeki kadar açık ve bireysel yatırımcıya dönük değildir.
[color=]Peki insanlar neden böyle bir şey arıyor?[/color]
Bunun arkasında aslında çok basit bir mantık var. Migros Türkiye’de güvenilir bir marka olarak görülüyor. Bu yüzden girişimci gözüyle bakan biri için şu düşünce doğal hale geliyor:
“Eğer Migros tabelasıyla bir market açabilirsem, müşteri hazır gelir.”
Bu düşünce kısmen doğru bir sezgi içeriyor ama iş modeli açısından karşılığı yok. Çünkü Migros müşterisi, sadece tabelaya değil, Migros’un tüm sistemine güveniyor: fiyat politikası, ürün kalitesi, lojistik gücü ve kurumsal yapı.
[color=]Franchise ile Migros modeli arasındaki temel fark[/color]
Basit bir örnekle düşünelim.
Franchise sistemde:
* Siz mağazayı açarsınız
* Marka adını kullanırsınız
* Belirli bir bedel ödersiniz
* Ama işletme riski büyük ölçüde sizdedir
Migros modelinde ise:
* Mağaza şirket tarafından açılır
* Yönetim merkezden yapılır
* Sistem tamamen kurumsal zincire bağlıdır
Bu iki yapı aynı şey değildir. O yüzden “isim hakkı ücreti” sorusu Migros için teknik olarak yanlış bir yere oturur.
[color=]Alternatif olarak ne var?[/color]
Eğer amaç market işletmekse ve franchise modeli aranıyorsa, Türkiye’de farklı markalar bu alanda daha açık sistemler sunabiliyor. Ancak Migros bu grupta değerlendirilmez.
Migros daha çok büyük ölçekli perakende yatırım modeli içinde yer alır. Bu da bireysel girişimciden ziyade kurumsal yatırım gücü gerektirir.
[color=]Genel değerlendirme[/color]
“Migros isim hakkı ne kadar?” sorusu aslında doğru yerden sorulmuş bir merak ama yanlış bir modele temas ediyor. Çünkü Migros, isim hakkı satan bir marka değil; kendi mağazalarını kendisi işleten bir perakende zinciri.
Bu yüzden ortada hesaplanacak bir franchise bedelinden çok, farklı bir iş yapısı var.
Konuyu sade bir yerden toplarsak: Migros ismi satın alınabilen bir ticari lisans gibi değil, şirketin kendi kurduğu kapalı bir işletme sisteminin parçası.